plisti-plasta

Kurrikulumaren lumak

2006-11-26T10:40:00.000-08:00

Kurrikulumak paradigma aldaketa izan nahi zuen. Paradigma aldaketa esaten denean, zera esan nahi da: ordura arteko “ideologia” didaktikoan jauzia eman nahi zuela. Aurreko joera didaktikoak galbahetik pasa, egoeraren ebaluazioa egin eta bide berri bati ekin.
Paradigma aldaketa, ezinbestean, goitik behera egin zen: lehenengo eta behin, ibilbide didaktiko berriaren ildo nagusiak jasotzen zituen dokumentu nagusia idatzi zen (HEOK) eta ondoren, joera didaktiko berria ikasgelaratu egin behar zen. Eta hemen hasi ziren komediak. Ikasgelaratze honetan hiru bide ziren jorratu beharrekoak: syllabus berria, formazioa eta ikasmateriala.

Syllabus berria. Egia da, HEOKek syllabus horrek jaso beharreko edukien berri ematen digula baina inolako hurrenkerarik gabe, bigarren zehaztapen maila baten beharrean. Nork hartu behar zuen ardura hau? Oraindik ere ez dakigu.
Hori horrela, zer gertatu da? Bi norabide nagusitu direla:
-Lehengo syllabus zaharra, apur bat apaindua eta disimuluan, lotsati bada ere, ia bere horretan erabilia, HEOKek proposatzen duen jauzi kualitatibotik urrun samar dabilena.
-Kurrikularrak diren materialak hartu eta sarritan noraezean dabilenaren sentsazioarekin bada ere, sena eta input aberatsa erabiliz, egunez egunekoari begiratuz, ahal den moduan aurrera egitearena.

Formazioa. Ezin esan formazio aukerarik ez dagoela. Baina paradigma aldaketak formazio-plan zabal eta egituratua eskatzen zuen. Kontu honetan motz geratu garenaren sentsazioa daukat. Formazioak gure mundutxo honetan sortu den intelligentsiatik haratago nekez egiten duelakoan nago, ikasgelaraino heldu beharrean bidean gelditzen delakoan.

Ikasmateriala. Gauzak horrela, biderik laburrena material kurrikularra sortzearena zen. Honela, argiago ikusiko baitzuen irakasleak praktikan zein den jarraitu beharreko bidea. Eta ikusi ikusi egiten da (aldea dago A mailarako langaien eta Barreneten artean, kasu). Jauzia nabarmena da. Baina material eredugarria da, partziala, hurrenkerarik gabea. Zer nahi da? Syllabusa zehaztu barik, hala-moduzko formazioarekin eta adibide batzuekin irakasleak edota euskaltegiak ibilbide osoa eraikitzea?
(Interesgarria oso Karrajuak bere azken mezuan honi buruz dioena)

Karikaturazalea eta injustua naiz sarritan “ez da horrenbesterako izango” esango du zenbaitek, “ikasleek orain ere ikasten dute” , “kurrikulua behar beharrezkoa zen eta nolanahi ere aurrerapausoa da”... eta arrazoi du/dute. Baina aurrerapausoak hogei metrokoa izan behar zuen (jauzi kualitatiboa izango bada) eta bi metrokoa izan delakoan nago. Agian, oker nago baina bada garaia kurrikulumaren ibilbidearen ebaluazioa egin eta aurrerabiderako erabakiak hartzeko. Hala bedi!

Ikasle ala bezero?

2006-11-19T06:46:00.000-08:00

Lehengo eguneko irakasle-batzan beste kontutxo bat egin zitzaidan deigarri: ikasleen portaera aldaketarena, alegia.

Ikaslea gero eta nekezago egokitzen da ezarri nahi dizkiogun moduluetara; gero eta “intsumisoagoa” dela dirudi, gero eta portaera helduagoa erakusten duela. Ikaslea bezero bihurtu zaigula, alegia.

Bukatu dira desoreka garaiak, zeinetan irakaslea edo euskaltegia ikaslearen gainetik zegoen, zeinetan araua zen nagusi. Ikaslea orain askoz ere berdinagoa da, askoz ere erabaki-gaitasun handiagoa du... Ikaslea bezero bihurtu zaigula, alegia.
Eta horretara ohitu eta egokitu egin beharko dugu irakasleok (didaktikan aspalditik darabilgu “negoziazio” hitza) baina ohitu egin beharko dute, batez ere, euskaltegiek (ikasleei partizipazio bideak eskainiz) eta erakundeek (moduluak eta ildo estuak nasaituz).

“Ikasleak bezeroak dira bai, baina ez edonolakoak. Matrikula ordaintzen dutenean ez dute zerbitzuaren benetako balioa ordaintzen, zati handi bat administrazioak (guk geuk) ordaintzen baitugu eta horrek ere zenbait gauza baldintzatu egiten ditu” esan zuen Betizeozer irakasleak.

Eta arrazoi horrek ere!

Itsasgora eta itsasbehera

2006-11-12T09:11:00.000-08:00

Irakasle-batza izan genuen lehengoan. Bertan, ohikoa den moduan, aurreko urteko memoria eta aurrera begirako egitasmoak izan genituen aztergai. Hamaika gai interesgarri, hamaika ideia eztabaidagarri. Apurka-apurka zuenganatuko ditut han botatako batzuk (mezu bat baino gehiago igorri beharko dizuet, ziur aski).

Lehenengo eta behin, matrikulazio datuak aztertu genituen. Grafikoak ikusi, eta han genituen begi-bistan estatistiketako olatuak: marea gora, marea behera. Itsasbehera leuna hasia denaren susmoa hartu genion gehienok. Eta orduan norbaitek “ekonomistak ote gara?” bota zuen. Ez zen ez galdera inozoa, hura.

Gure euskaltegiko matrikulazioa hein handi batean lan-presioaren araberakoa da. Esan nahi da, proportzio handi batean, ikasleak lanean tituluren bat eskatzen dietelako matrikulatzen direla. Lana ekonomia eta euskara lotuta... “ekonomistak ote gara?” ez zen galdera inozoa ez.

Kontua da olatuen gainean edo azpian ibiltze horrek ontzia norabait eraman edo azkenean hondoratu egingo duen. Beste modu batean adierazita lan-presioak ala euskararen “prestigioak” izan behar duen matrikulazioaren akuilu.

“Euskarak gero eta prestigio handiagoa dauka” bota zuen, braust, Politikokizuzen irakasleak “Gero eta ume gehiago matrikulatzen dira D ereduan eta hori pozgarria da” Eta arrazoi zuen (baina arrazoi erdia bakarrik aitortuko diogu).

Egia da euskarak ikaskuntza-objektu gisa prestigioa irabazi duela ( honek ñabardura asko izan litzakeen arren) baina erabilera-objektu gisa apenas irabazi duen deus gure inguruan: hor daude kale-neurketak... eta honen froga argi bat: gure ikasleen portzentaia handi batek titulua lortzeko ikasten du (motibazio instrumentala du, motibazio emozional negatiboa sarritan; eta gainera behin titulua aterata, lanean ez du euskara erabiltzen). Berea al da errua?

Har dezagun kasu topiko bat, Osakidetza, langileari 2. hizkuntz eskakizuna ateratzeko eskatzen dio (lan-presioa) + ( euskara irakaskuntza-objektu ) baina titulua ateratakoan, kitto!, hor bukatzen da zikloa. Nekez bihurtuko da euskara erabilera-objektu ospitale barruan. Ikusten... arrazoi erdia bakarrik zuen Politikozuzen irakasleak.

Zeren zain daude erakundeak lan-presioan oinarritutako politika eraldatu eta ikaskuntza/erabilera-objektu bihurtuz euskararen prestigio soziala sustatzeko? “Esan erraz egiten da” “Hiztun kopuru handiagoa, masa kritikoa deritzona behar da” diote berehala Politikozuzen eta Soziolinguisto irakasleek. Arrazoi izango dute, akaso (arrazoi laurden bakarrik aitortuko diegu, halere).

.”Masa kritikoa behar da”... Euskara ikasten hasi berriak diren batzuek pentsatzen dute dakiten apurrarekin ez duela merezi hitz egiten hastea, gehiago ikasten dutenean (ezagutza-masa kritikoa) hasiko direla hitz egiten (erabilera) baina irakasleok badakigu hasiera hasieratik dakitena erabiltzen ez badute jai dutela, ez dutela sekulan hitz egingo. Eskualde batzuetan ezin gara “masa kritikoa” izatearen zain egon, daukagunarekin hasi behar dugu maila apalean bada ere.
“Esan erraz egiten da” zioen besteak, baina ez da esate kontua, egite kontua baizik. Har dezagun Bizkaiko eskualde klabe bat: ezkerraldea edo Bilbo adibidez, zenbat diru bideratzen da euskararen irakaskuntzara? Eta erabilerara? Zenbat irakasle daude? Eta zenbat hizkuntza teknikari? (nabaria desoreka)

Baina hau guztia esan ostean estatistikak eta estatistikak aterako dizkigute eta gu han itsasoari begira, uzkur, estatistikaren marea gora, marea behera, gure ontzitxoa hondoratzearen beldur, gure hizkuntzak eskolan zein kalean goranzko bide jarraitua behar duelakoan.

/ A! Eta filmetan esaten den bezala, hemen kontatutakoa benetako gertaeretan oinarritua egonagatik, pertsonaia guztiak fikziozkoak dira, zorionez/ (jarraituko du)

Dinosauroa (II)

2006-11-05T10:18:00.000-08:00

Demagun lau irakasle ditugula ariketa “berdina” egiten:

Mikelek agintera irakastea du helburu. Agintera nola erabiltzen den adierazi ondoren, adibide gisa, Art Attack jarri die ikasleei: bertan dinosauroa nola egiten den erakusten da. Ondoren, aginterari buruzko ariketak egin dituzte eginkizuna burutze aldera.

Mariak instrukziozko baliabideak aztertzea du helburu. Art Attack jarri die ikasleei eta instrukzioak nola ematen diren inferitzen saiatu dira guztien artean. Ondoren, praktikara jo eta aginduak eman dizkiete ikasleek elkarri.

Josuk instrukziozko baliabideak aztertzea du helburu. Art Attack jarri die ikasleei eta instrukzioei jarraiki dinosauroa egin dute. Ondoren, instrukzioak nola ematen diren aztertu dute.

Yolandak ikasleekin bigarren hizkuntza erabiliz, dinosauroa egitea du helburu. Art Attack saioari jarraiki dinosauroa egin dute.

Bitxiena zera da: Mikelek, Mariak, Josuk eta Yolandak " Art attack: dinosauroa 45 minutu" jarrita zutela beren klaserako koadernoan.

Ariketa “berdina” egin ote dute?

Dinosauroa

2006-10-28T12:31:00.000-07:00

Behinola, Atazetan Oinarritutako Irakaskuntzari buruzko ikastaro batean izan nintzen. Akademia batean umeei irakasten zieten bi ingeles irakaslek eman zuten ikastaroa.
AOIren adibide gisa, monitorean ume asturiar batzuk ageri ziren ingelesez ziharduen “Art Atacck” telesaioari jarraiki dinosauro bana egiten.. Eta honexek eragin zuen eztabaida... Zertan ari ziren umeak?

a) Instruzioak emateko baliabideak ikasten eta, bide batez, ingelesez dinosauroa egiten.
b) Ingelesez dinosauroa egiten eta, bide batez, instrukzioak emateko baliabideak ikasten.

Badakit askok pentsatuko duzuela biak ala biak zilegi direla. Baina erdibideko erantzunak baztertuz, geure burua ñabardura bata ala bestea aukeratzera bortxatzen badugu, irakaskuntzan gramatikak betetzen duen funtzioaz erantzuten ari garela konturatuko gara.

Xabier Imaz

2006-10-21T13:33:00.000-07:00

Ez zaitut ez mindu nahi irakasle-irakurle, baina galdetuko banizu ea nolako ikaslea den Xabier Imaz (jarri zure ikasle baten izena) zenbat lerro idazteko gai izango zinateke?... Sinestuiazu galdera hau egin izan dudanean, ez beti baina bai gehiegitan topikoz betetako erantzuna jaso izan dudala: “saiatua, baina asko kostatzen zaio, ulermenean tira baina mintzamenean du ajea, akats asko egiten ditu, taldean ondo moldatzen da eta ez dizu arazorik emango”.Informazioa ez da askoz sakonagoa izaten. Zerk egiten digu huts? Formazioak (ez dakigu ikusten)? Expresioak (ez dakigu adierazten)? Fokalizazioak ( beti ari gara gauza berberei begira, zuzenketa berberak egiten)? Jarraipen didaktikoak (“ez dugu inolako jarraipen fitxarik egiten”)? Honek guztiak? Edo honelako ezerk ere ez?

“Zer dio txotxolo honek, nik Xabier Imaz nola dabilen edertotxo dakit, barren?”

Barkadazue, gaur ez daukat erantzuteko gogorik. Haserre naiz, neuk ere ezer gutxi baitakit Xabier Imazi buruz.

Wikirakaslea

2006-10-15T13:38:00.000-07:00

Aurreko batean irakasleon artean edo irakasle eta ikasleen arteko harremanean sor litekeen arraildura digitalaz aritu nintzaizuen. Oraingoan, berriz, beste balizko eten bati buruz natorkizue hausnarrean: arraildura didaktikoaz, alegia.

Didaktikak edozein zientziak lez bere bidea egiten du (eztabaidagarrria oso, beti aurrerabidea denetz), irakaslearen lana da didaktika zertan den ezagutzea eta beronen inplementazioa egitea.

Didaktika ikasgelaratze hau, ostera, tentuz egin beharreko gauza da. Tentuz, batetik, argi izan behar dugulako ildo garbiak ez direla beti eraginkorrenak izaten eta tentuz, bestetik, ezein planteamendu didaktikok ikaslea, norbanakoa, izan behar duelako gune: ikaslea eta bere iguripen didaktikoa. Baina iguripen honek, berak ezaguna duen didaktika du oinarri (duela urte batzuk eskolan edo unibertsitatean erabilitakoa, hain zuzen)

Didaktika hemen eta espektatiba han; orduantxe sor liteke arrailduraren arriskua. Beharrezko du irakasleak pare bat pausu aurretik joatea baina tartea luzeegia bada, ez da ezinbestekoa den ikasle-irakasle komunikaziorik izango. Beraz, planteamendu didaktikoa bera ere negoziatu beharrekoa da; kontsentsua behar da ikaslearen eta irakaslearen artean.

Batzuetan irakasleak uko egin behar dio gogoak eskatzen dion Wikirakasle Williszale amorratua izateari eta bere ikasleak ulertuko duen hautu didaktiko narras eta nahasiago baten aldeko apostua egin.

Sisifo

2006-10-08T11:12:00.000-07:00

Maiz ikusten dut neure burua Sisifo bezain itsu, harritzarra etengabe mendi pikoaren gailurrerantz bultzatzen, jakinaren gainean laster dela hura berriro ere gurpil zoroan ibarrerantz, jira-bira eternalean. Zer egin ote diegu jainkoei irakasleok punizio hau jasotzeko!
Goizero ikusten ditut ikasleak atetik sartzen euskararen ezagutzaren tenplu oparora, eguerdiro ikusten ditut atetik irteten erabileraren eremu idorrera. Ezagutzak erabileraren ogi izan behar du eta erabilerak ezagutzaren ardo; bi idiak uztartzen ez baditugu, gurdia irauli eta harritzarra berriro amilduko da per secula seculorum.

Idatzi ostekoa

Irakasle gelara begiradatxo bat eman eta bertan ere Sisifo: irakasle guztiak behin eta berriro antzeko gauzak programatzen, itsu samar, “bakoitzak berea, jainkoaren legea” delakoan.

Ikasle klasistak

2006-09-30T04:11:00.000-07:00

"No a las clases" vs "aprende euskera con mucha clase"
"Klaserik ez" vs "euskara dotorea, dotore ikasi"
Iazkoaren errepikapena izanagatik, aurrez-aurre polita Ulibarri eta bai & by-rena. Metro-zulora jaisten naizen bakoitzean, han ikusten ditut Joxepo (Che Guevara bihurtuta) eta Ulibarri euskaltegiaren iragarkiko gizon eta emakume dotoreak ahari-topeka. Inor ez galtzaile, biak ala biak irabazle publizitateraen probaleku limurtzailean.
Sestao: 06 iragartzen du gaur nasako erlojuak. Auto-ikaskuntzan ere 06. urteari hasiera emango diogula pentsatzen hasi naiz, eta metroko hormak keinuka sumatu ditut: Guevarak: “klaserik ez” eta Ulibarrikoek: “con mucha clase” eta nasako (Nasako?) erlojuak: 05.
Ikasleak etorri zaizkit burura, egunotan informazio eske etortzen direnak batik bat. Eta sines iezadazue ikasle klasistak ditugu oraindik ere, klaserik gabeko sistema halabeharrez aukeratzen dutenak.
Auto-ikaskuntzara datozen ia ikasle guztiek ordutegi malgutasuna bilatzen dute, baina bakanak dira auto-ikaskuntzaren hautu metodologikoa egiten dutenak.
Ez dut uste bi sistemak kontrajarriak direnik eta badakit lehian hasita hainbat gauza aipa genitzakeela: gure sistema berria dela oraindik, heldutasun punttu bat falta zaiola, berau saltzen ere ikasi behar dugula...
Ahalik eta dotoreen egiten saiatuko gara, nire ezagun batek zioen moduan komunistok ere dotoreak izan behar baitugu. Sestao: 00

Bat, bi bi, hiru hiru hiru, lau lau lau lau

2006-09-24T10:38:00.000-07:00

Duela gutxi zereko zerean (hau burua!) ikas-atazek sudokuek duten erakargarritasuna izatea lortu behar dugula irakurri nuen. Hau da, sarritan proposatzen ditugun ariketek ez dutela inolako gatzik; gogaikarriak direla, alegia. Ados eta konforme, nola ez!
Baina honetan ere tentuz jokatu behar dugu. Batzuetan orijinaltasunaren izenean, ikaskuntzak berezko duen errepikapena saihestu egiten baitugu. Errepikapena beharrezko da automatismoa lortzeko eta beronek eragin handia dauka jarioan, monitorizazioan... Pentsatzen jarriz gero, konturatuko gara gauzak zail direla ikasten errepikapenik ez badago.
Programazio batzuk linealegiak direla uste dut, ez dutela ezein programaziotan beharrezko den jira-birarik (marra batez irudikatuko genituzke, espiral batez irudikatu beharrean). Dena beti berria izan behar honek sarritan ikasleari gehiegizko ahalegina eskatzen dio eta ez dio ezagutza tinkatzen uzten.
Gainera, errepikapenak ez du derrigorrez aspergarri izan behar. Ez ote dira sudokuak errepikakorrak, bada?

Ura, hitza eta jarioa

2006-09-17T14:02:00.000-07:00

“Gehiegizko hitz jarioa, urbitsetan dijoa”

Horrela dio esaera zaharrak: gehiegi hitz egiten duenak oker asko egiten dituela adierazteko. Ura eta hitza nahastea dugu gogokoen plisti-plasta txoko honetan baina oraingoan, halere, jarioaz arituko gara.Urak eta hitzak beti egiten dute bide, ea guk ere asmatzen dugun urratsez urrats

Ezer ez da berdin (III) : jarioa eta abiadura

Ahozko erregistroari dagokionez, sarritan abiadura jarioaren sinonimotzat jotzen dugu, murrizkeriaz. Baina abiadura sintoma da eta ez funtsa.
Labur esanda, jarioak zenbait osagarri ditu: 1- munduaren ezagutza /etorria 2- baliabide linguistikoak 3- estrategiak 4- automatismoak 5- monitorizazioa 6- abiadura 7- jardun jarraitua 8- etenak betetzeko baliabideak.
Elementu hauek guztiek elkarreraginean osatzen dute jariotasun egokia. Hona:
Ikasleak lehenengo eta behin komunikaziorako lehengaia behar du, komunikatu nahi dituen ideiak ganbaran, etorria deituko diogu honi (honetan munduaren ezagutzak eta memorian gordetako informazio piloak izango du zerikusia). Une horretan erabakitzen du hiztunak ZER esan.
Bigarrenik, esan behar duena esateko besteko baliabide linguistikoak behar ditu, ondoren, komunikazio tresnak aukeratu eta zer komunikatu ahal duen eta zer ez erabaki behar du , estrategien garaia da. NOLA eta ZEREZen garaia, alegia.
Hirugarrenik, automatismoak erabili behar ditu; zenbat eta gehiago izan, orduan eta akats gutxiago egingo ditu eta gainera, monitorizazio laburragoa beharko du. Ondorioz, bere abiadura hobea izango da eta jarduna jarraituagoa. Gainera, etenak (informazio igorketarik gabeko uneak) sortzen direnean, berauek betetzeko baliabideak baditu, kate-mintzatuan sortutako matxurak arintzeko moduan egongo da. EKOIZPENAren garaia da, orduan.
Honela,bada, elkarreraginean "continuum"a osatuz uler daiteke jarioa bezalako kontzeptu konplexua.
Sarritan esan ohi dugu huts egiten duen ikasleak ez duela gauza bakarrean kale egiten; hauxe da arrazoia, neurtzeko zenbait deskriptore isolatu beharra dugun arren, egia esan komunikazio unean etengabeko elkarreraginean dihardute.
Jarioa, beraz, abiadura baino zertxobait gehiago delakoan nago, eite konplexuko kontzeptua, tamalez maiz urbitsetan dihoakiguna.

Dedioo!

2006-09-10T00:35:00.000-07:00

Dedioo!

Ekarpen honen izenburuak “diskurtsoaren autozuzenketa eta monitorizazioa” izan beharko luke; baina zintzo jokatuz gero, nork irakurri? -Argitaratu ala ez-zalantza izan dut. Bat-batean Karrajua etorri zait burura : Dedioo! Dedioo! zioen gaiari begira, eta orduantxe hartu dut zuenganatzeko erabakia:

– Munduan diren landare eta lore guztiak izanda, morroi honek kardaberei ateratzen badizkie argazkiak, gai izango da ipuin goxoei jaramon egin beharrean, gai latz
honi ekiteko- pentsatu dut.

- Eta izango al da beste inor horrelakoa irakurtzeko besteko barrenarekin?- galdetu diot ondoren neure buruari. Berehala erabaki dut ezetz. Berdin dio.

Ezer ez da berdin (II): monitorizazioa eta autozuzenketa

Sarritan monitorizazio gaitasuna ez dugu kontuan hartzen edo ez diogu behar besteko garrantzirik ematen edo autozuzenketa eta monitorizazioa sinonimotzat jotzen ditugu (badira aldeak, ordea).

Autozuzenketa gaitasuna, ostera, ebaluatzerakoan gehienetan kontuan hartzen dugun faktorea da, eta honela izan behar du halabeharrez. Zalantzarik gabe, gaitasuna da ikaslea berez konturatzea ezagutzatik erabilerarako (gramatikatik zuzentasunerakoa) transferentzian akatsa egin duela. Baina izan dezagun kontuan gaitasun horrek baduela beste gaitasun/estrategia orokorragoa eta garrantzitsuagoa atzetik: monitorizazioarena, hain zuzen.

Bere ekoizpena monitorizatzen dakien ikasleak soilik, izan dezake autozuzenketa gaitasuna.
Baina monitorizazioa ez da bakarrik zuzenketarako erabiltzen, diskurtsoaren ekoizpenerako ere erabiltzen da. Zenbat eta monitorizazio hobea izan, hobeto egituratuko du diskurtsoa, eraginkorragoa izango da komunikazioa, eta zuzentasunari dagokionez akats gutxiago egingo ditu.
Jarduerazko akats gutxiago izango dira (“despiste” deitzen ditugun horietan, finean automatismo ezak eta monitorizazio akatsak daude; “despiste” soila baino larriagoak izan daitezkeen arazoak, beraz). Zenbaitetan, konpetentzia arazoak (ezagutza ezak eragindakoak) eta interlingua arazoak (ama hizkuntza/ xede-hizkuntzaren arteko interferentziek eragindakoak) ere ekidin ditzake monitorizazioak, horretarako estrategia egokia aukeratuz (birformulazioa, itzurpena...); eta finean, paradoxa bada ere, monitorizazio gaitasun egokia duen ikasleak autozuzenketaren behar gutxiago izango du.

Bukatzeko esan, nire ustetan monitorizazioaren kontzeptuan sakontzea merezi duela, autozuzenketa gaitasun soiletik bereiziz eta berez duen garrantzia aitortuz.

Hiraila

2006-09-04T01:43:00.000-07:00

Hilabete latza blogari aritzeko, zeinari nahikoa den h-a gehitzea garoa haserre bihurtzeko; zeinari, aurrekoa gutxi bailitzan, buruila ere baderitzon. Horrela bada, buruhil honetan plistika beharrean plastaka natorkizue.
Plasta, besteak beste, ore biguna ere bada eta niretzako daukat zenbait kontzeptu didaktiko ez ote ditugun ore bigun bihurtu , zernahitarako erabiltzen ditugun makulu. Hitzetik hortzera erabiltzen ditugun zenbait kontzeptu: jarioa, zuzentasuna, monitorizazioa... errazera jo eta abiadura, gramatika, auto-zuzenketa... bilakatzen zaizkigulakoan nago. Bada garaia horrelako batzuei sikiera aurre egiteko.

Ezer ez da berdin (I): zuzentasuna eta gramatika

Sarritan bi kontzeptu hauek berdinak bailiran jokatzen dugu. Baina gramatika ezagutzaren esparrukoa da, zuzentasuna erabilerarenekoa, ordea.
Ikasleak ezagutzaren zakuan gordeta dituen hainbat eduki-gramatikal praktikan ipintzea da zuzentasuna. Praktikan ipintze honetan ezinbestekoa da ezagutzatik erabilerarako transferentzia; gramatikatik zuzentasunerakoa,alegia. Transferentzia hori egoki egin dadin, beharrezkoak diren estrategiak garatu behar dira eta berorretan sortzen diren akatsak (konpetentzia gabezia adierazten dutenak/ interlinguak eragindakoak/ jarduerazkoak...) ikasbide bihurtu.
Gramatikaren eta zuzentasunaren arteko bereizketa honek berebiziko garrantzia du.
Ados gaude ia guztiok gramatikak tresna eta ez helburu nagusi izan behar duela esatean, baina lehenago ahalguztiduna genuen gramatikaren gainbeherak ez du atzetik zuzentasunaren gainbehera zertan ekarri. Zuzentasuna erabilerari dagokio eta erabileraren ardatzetariko bat da gainera. Gramatikaren ezagutza zuzentasunerako beharrezko baldintza da baina ez nahikoa. Modu berean, zuzentasuna komunikaziorako baldintza beharrezkoa dela baina ez nahikoa esan beharko dugu; ezen honetan ere teoriaren eta praktikaren arteko eten nabarmena egon baita.
Honen harian bi joera nagusitu dira irakasle jendearen artean: batzuek, zuzentasuna bigarren mailakotzat jo izanagatik, praktikan (zuzenketetan eta...) deskriptore nagusi lez erabiltzen dute; beste batzuek, ostera, ez diote ia inolako pisurik ematen eta “eginkizuna bete du” eta honelakoak esanez erabakitzen dute komunikazio-ekintzaren egokitasun maila (kontua ez da bakarrik eginkizuna bete duen ala ez, komunikazio egoerak eskatzen dion behar besteko konpetentziaz bete duen, baizik).
Defenda dezagun bada, zuzentasunaren egungotasuna baita maila teorikoan ere; ez dezan gramatikaren aurkako uholdeak ito.

Esc

2006-06-25T06:23:00.000-07:00

Ez dizuet ukatuko irakasle izatea gustuko dudala, eta zer esanik ez euskara irakasle izatea. Aparteko lanbidea da, nahiz eta oraingo honetan aspaldiko atsotitza oker ibili, ezen gustuko lanean ere aldapak maiz baitira gure honetan.
Hala ere, are gustukoagoa dut udatiar izatea, hau bezalako “txiringoak” itxi eta “txiringitoetara” jotzea (hondartzan aldaparik ez, alajaina!).

Heldu da bada, oporren garaia, betaurreko beltzak jantzi eta alde egitekoa (irailean itzultzeko asmoa dut). Bitartean, inork zeri edo hari ekin nahi badio, irakurgaitxo batzuk utziko dizkiot. Hona:

- Jordi Adelli elkarrizketa (audioa): webquestei buruz ari da.
- Webquestak euskaraz.
- Istorio elkarreragileak: writely erabiliz ikasleekin egindako esperientzia.
- Skypecast: multikonferentziak egiteko bidea.
- Wikilearning: wiki kontzeptua irakaskuntzan.
- Mapa conceptual sobre podcast: podcast eta audacityri buruzkoa ( audio grabazioak egiteko).
- Odeo bideoz nola egin podcast: gaztelerazko tutoriala.
- Mapas conceptuales 2.0 (actualizado).
- El panfleto antipedagógico: nire ustez eztia eta pozoia nahasten dituen proposamena; irakurri beharrekoa, hala ere.
- Herramientas interactivas para el pensamiento crítico: unitate didaktikoak sortzeko tresnak.
- Cuando me paro a contemplar mi estado...: pedagogia 1.0tik 3.0ra.
- El cuaderno central Telos dedicado a: las TIC en los nuevos entornos de aprendizaje.
- Con la disolución de la asimetría se pierde la educación.
- Aprendizaje por proyectos.
- Tecnologia digital en el aula si, chapuzas no.
- Curso gratuito on-line de Fulgencio: IKTei buruzko ikastarotxoa.

Eta , nola ez, Benitoren Karrajua atari bikainean aurkitu ahal dituzuenak.

Beno, bada, heldu da agurraren garaia: begira hemen beheko irudian zain ditudanak... esc...esc...esc...Ctrl+Alt+Supr... esc...esc...esc...

Belar-metak

2006-06-17T23:36:00.000-07:00

“Edozein belar pila ez da meta” dio atsotitzak. Gurean belarra ez dakit (akaso, hori ere bai) baina metak (eta ez helburuak, akaso horiek ere bai) egiten primerakoak gara: metahizkuntza, metatextua, metaikaskuntza… metastasia, finean.

Ikasleei sekulako hitz zantarrak: ergatibo, konpletibo, kopulatibo eta erlatibo irakatsi dizkiegu; eta orain, berriz, modernoagoak garenez, argudio motak eta halakoak irakasten dizkiegu: figura erretorikoak, galdera erretorikoak, gehiegizko orokortzeak, analogiazko argudioak, ad misericordian... Miserikordia! Miserikordia!

Gainera, “Irakasle modernoaren eskuliburuak” ikasleak ariketa bukatu orduko, autoebaluazioa egin behar duela dioenez, bihoazkio galderak eta galderak (horietako batzuk erabat inozoak). Sardea hartu, txapela jantzi eta dzazt! dzazt! galdera-meta puntuan.

Ez dut nik ukatuko galdera dela ezagutzaren giltzarri (konbentzituta nago oso!) baina ez edozein galdera eta ezta edonork egindakoa ere. Irakaslearen galderek tajuzkoak izan behar dute eta ikasle bakoitzaren neurrikoak (guztiei ez baizaie kafea atsegin). Baina irakaslearen galderei erantzutea baino garrantzitsuagoa da ikaslea bera bere jardunerako/ jardunean sortzen zaizkion galderei erantzuten saiatzea, galdera-metak eta metagalderak saihestuz.

Badu Mario Benedettik honi buruzko ipuintxo bat (sexista samarra da baina kontuak Mariori eskatu, aizue). Honela dio:

Hizkuntzalaritza eta Beronen Inguruko Zientzien Nazioarteko Kongresuari bukaera eman zion txaloketa gogotsuaren ostean, takigrafi neska ederra arkatzak eta paperak jaso eta irteerarantz abiatu zen ehunen bat hizkuntzalari, filologo, semiologo, kritiko estrukturalista eta deskonstrukzionistaren artean bide eginez eta guzti-guztiek jarraitu zioten, glosematikarekin parekatzeko moduko mirespenaz, haren ibilera lirainari.
Bat-batean gorputz fonikoa hartu zuten burmuin-irudiek:

- Nolako sintagma!
- Zelako polisemia!
- Ze esanahia!
- Nolako diakronia!
- Zein exemplar cetetorum!
- Zelako Zungenspitze!
- Nolako morfema!

Takigrafi neska axolagabe eta goibel iragan zen fonema oihan hartan barrena.
Soil-soilik piztu zitzaion irribarrea atezain gazteak, atea zabaldu baino lehentxoago, belarrian xuxurlatu zionean: “Polittori”.

I-rakasle

2006-06-10T23:14:00.000-07:00

Plisti

Gaur egun informatikarekiko harremanari begiratuta hiru motatako herritarrak berezitu behar ei dira: alfabetatugabeak (informatikaren mundutik at daudenak), etorkinak (informatikara heldu direnak baina berezko ez dutenak), eta jatorrizkoak (informatikarekin hazitakoak).
Ni neu irakasle gehienok bezala etorkina nauzue eta adaptazio arazo larriak dituena, gainera. Baina IKTak batzuetan kate izanagatik, ez dut amore emango, ez horixe! Nire ustetan denok egin behar dugu ahalegintxo bat “arraildura digitalik” sor ez dadin. Ez litzateke ona euskaltegietan “irakasleak” eta “i-rakasleak” egotea (elkarlan egokia sustatu ezean, bederen) eta are okerragoa “irakasleak” eta “i-kasleak” izatea.
Ildo honetatik hiru kontutxo izan behar ditugu kontuan: 1- IKTak eta didaktikaren alorreko formazioarena 2- Ikas-edukietan testu-era berri eta ebaluagarriak tartekatzearena (e-maila, txata, bloga...). 3- Teknozentrismotik ihesi IKTak ibilbide didaktikoan txertatzeko ahalegina.

Bestalde, akaso, ez du honekin guztiarekin zerikusirik izango. Beharbada, handikeria hutsa izango da. Agian, plisti-plasta aritzea baino ez. Baina uste dut heldua dela garaia gure herrian hezkuntza alor guztia bilduko duen erakusketa (Expohezkuntza) egiteko BECen edo Durangon. Gure sektoreak behar eta merezi duelakoan nago; eta honelako erakusketa bat, non argitaletxeek, hezkuntza alorreko informatika enpresek, berritzeguneek, ikastetxeek, ikastolek, euskaltegiek... eta abarrek parte hartuko luketen, onuragarria ez ezik, berrikuntzaren akuilu ere izan litekeelakoan nago.

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatuak (epilogoa): Karpetxenkoren esperimentua

Duela urte batzuk Hasier Etxeberriak idatzitako "Sukaliztegi partikularra" liburu bitxian honako istoriotxoa kontatzen zitzaigun:

“ ...Jakina da azalorearen zuztarrek ez dutela ezertarako balio, ustiatzen dena lur gainetik ateratzen den lorea dela. Arrabanoan alderantziz gertatzen da, lurpekoak balio du eta hostoak ez dira ezertarako erabiltzen. Karpetxenko izeneko zientzilari errusiarra, genetika ikerketetan zebilen izugarrizko ideia bikaina izan zuenean: azaloreari arrabanoaren zainak jarriko zizkion eta horrela, landare guztia ustiatu ahal izango zen handik aurrera. Ederra asmoa benetan.
Urte luzetako ikerketa eta lanaren ondorioz, Karpetxenkok lortu zuen, azkenez, barazki barietate berri bat, baina, hau zoritxarra!, zorte txarreko gizona izaki, arrabanoaren hostoak eta azalorearen zuztarrak zeuzkan barazki berriak. Deusetarako ez zuen balio...”

Auto-ikaskuntzarekin ere honelako zerbait gertatu zaigulakoan nago. Betiko estandarra (bai didaktikoa, bai gestioari dagokiona) eta teknologia berriak uztartu nahi izan dituzte produktu berria sortzeko, baina ez dakit ba ez ote zaien Karpetxenkori bezala gertatu.
Beste baratz batzuetan gertatutakoak ere kontuan izan eta produktu berriari etekinik atera nahi badiogu, sukaldari finen beharrean gara; lehenbailehen gainera, usteltzen has ez dadin.

Puto euskera

2006-06-04T10:55:00.000-07:00

Plisti

“Euskarari nire etxean puto euskera deitzen diogu ” esan zidan behinola Carmenek. Esaldiak min eman zidan (belarrietan bakarrik ez), are gehiago Carmen pertsona zintzoa eta adeitsua delako. Azalpen luzetxoagoa eskatu nion eta honelaxe jarraitu zuen: “Badakizu lan gogorra egiten dudala Gurutzetan, txandaka. Neka-neka eginda heltzen naiz etxera eta han ditut nire alabatxo kuttunak zain, ni noiz helduko. Alabekin egon, etxeko lanak egin, etxerakoak ere bai, eta geratzen zaidan denbora apurrean euskaltegira etortzen naiz. Ez daukat arnasa hartzeko astirik. Nire zaletasunak erabat baztertuta ditut, lanerako baino ez naiz bizi eta gainera... hau guztia, zertarako?. Titulua aterako dut (ateratzen badut, behintzat) eta gero ez dut euskara erabili beharrik izango ”.
Hasi nintzaion azaltzen hizkuntza bat ikastea ez dela kode huts bat ikastea, unibertso berri bat dakarrela berarekin, bezeroek euskara erabiltzeko eskubidea dutela eta bata eta bestea... baietz esaten zidan buruarekin baina bere begiek “betiko txapa” irensten ari zela adierazten zidaten.
Ikasle guztiek, zorionez, ez dute Carmenek bezala pentsatzen; askotxok bai, ordea. Eta irakasle gehienok anatemizatu egiten ditugu, hala ere, beren larruan jartzeko lana hartu behar dugulakoan nago.
Administrazioak euskara ikastera bultzatzen ditu baina oso gutxi jartzen du bere aldetik. Osakidetzak, batik bat. Hezkuntzaren kasuan IRALE programa kritikatzeko arrazoi asko egon litezkeen arren, itzalak itzal, arrakastatsua izan da neurri batean (irakasleriaren portzentaje handia euskaldundu du eta lanean euskararen erabilera ahalbideratu ) horretarako baliabide franko enplegatu behar izan baditu ere; hor du ispilua Osakidetzak baina ispilu horri begiratu gutxi egiten diolakoan nago (bere buruaren itxuraren beldur, akaso).
“Carmen, eta euskara ikasteko Osakidetzak jardunaldia ordubetean murriztuko balizu, zuk beste ordubete ipintzeko baldintzarekin? Eta behin maila batera helduta, liberazio politika zabalduko balu? Eta Gurutzetan lanean eta zure alabatxoekin etxean euskara erabiltzeko bideak baleude?” - esan nion-.
“Orduan, agian ez litzateke puto euskera izango. Baina ez nago ziur, une honetan oso erreta nago eta ”. –erantzun zidan-.

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatuak (eta VII) : mintza-saioak

Orain arte mintza-saioak “hitz eginez, hitz egiten ikasi” horretara lerratuegi egon dira; gaia proposatzen zen eta horretaz aritzen ginen mintza-saioetan, gehienetan.
Hitz egiten, hitz eginez ikasten da bai; baina baita zenbait estrategia garatuz eta diskurtsoa ahalik eta osoen ebaluatzeko gai izanez ere. Gainera, zerbaitetarako hitz egin behar da, helburu ahalik eta komunikatiboenak ezarriz.
Ildo honi jarraiki, mintza-saioen tipologia zabaldu behar delakoan nago. Hona proposatzen ditudanak:

1. tipologia: orain arte bezala, gai bati buruz aritzea. Gai horren aukeraketa (ikasleen interesguneei erantzuten diena), girotze-fasea (laburra, input aberatsekoa), inplementazioa (poligestionatua eta behatua) eta ebaluazio irizpideak kontuan izanik.

2. tipologia: diskurtsoaren azterketari dagokiona. Aldian-aldian ikasle baten diskurtso grabatua zein ez grabatua aztertuko da, behaketa txantiloiak erabiliz gehienbat. Berauen bidez diskurtsoa bere osotasunean edo atalka ebaluatuko dute mintza-saioko partaide guztiek. Kontzeptuak argitzeko eta behaketan trebatze aldera unitate didaktikoak prestatu beharko dira.

3. tipologia: auto-ikaskuntzaren gabezietako bat gainditzeko hain beharrezkoa den elkarlan bidezko ikaskuntza sustatzeko proiektuak. Ataza anitz jasoko dituzten jarduerak izango dira. Ikasgelan zein ikasgelatik kanpo egin beharrekoak, denboran saio bat baino luzeagoak eta trebetasun ugariz osatutakoak. Proiektuok ikasleari “plus”a eskaintzera bideratuak izango dira, arreta hizkuntzan bertan (tresnan) izatetik eginkizunean ere izatera bideratuak. Batzuk aipatze aldera: webquestak, blogak, tailerrak, podcastinga...

4. tipologia: estrategiak garatzeko saioak. Ikasten ikasi. Estrategiak ikasleak modu kontzientean hartzen duen erabaki multzoa dira. Ikasleari ikasten irakatsi behar zaio bere indarguneak sendotuz eta ahuleziak leunduz. Besteak beste: motibazioa, norberaren ikas-estrategien azterketa, ezagutzak azaleratzeko bideak (ideia-jasa..), informazioa jasotzekoak (arreta), ulermen estrategiak (azpimarra, laburpena...), antolaketa estrategiak (testu azterketa, eskema...), informazioa gordetzekoak (hitz klabeak, analogiak, errepikapena...), ebaluazioa, transferentzia...

Lau tipologia hauek sarritan nahastuta ageriko zaizkigu, didaktikaren dinamikak hala eskatuz gero. Baina berauek modu egokian konbinatuz, mintza-saioetan gehiegi zabaldu den monotipoa aniztea lortu behar dugu.

Bekatu nagusiak zazpi zirenez, hementxe ematen dut bukatutzat (epilogoaren zain) auto-ikaskuntzari buruzko zazpi ataleko aitorpen hau. Gauza gehiago ere badira ganbaran, beude horretan, ez baitut kontu honekin inor gogaitu nahi. Gainera, bekatu guzti guztiak aitortzea ere ez da ona izaten.
Bada, badakizue auto-ikaskuntzaren diseinatzaile jaun-andreok aurten bai penitentzian hogeita hamarren bat “habemaria” errezatu eta ea hurrengoan txintxoago portatzen zareten.

Qalitatea

2006-05-27T23:44:00.000-07:00

Plisti

Ugaritu egin zaizkigu kalitatea neurtzen ei duten ziurtagiriak (Q, ISO, AENOR...). Hezkuntzaren munduan ere aspalditxo gabiltza kalitatearen kontu honekin aztaka. Kalitatearena autu garrantzitsua dela ziur naiz baina ziurtagirien kontu horrekin zalantzak ditut. Hainbeste ugaritu dira ezen gaur egun dena baita labelduna.
Kezkak kezka, beti bezala ikasleei galdezka hasi natzaie (institutuko irakasle bati, ikastetxe bateko jantokiko arduradun bati, erizain bati eta mediku bati, hain zuzen) eta laurek aho batez esan didate burokrazia potoloa dela. Batek kokoteraino zegoela paperak betetzeaz eta sortzen zuen lankideekiko lehiaz, besteak orain lapikoan termometroa sartu behar zuela fitxan janariaren hozberoa apuntatzeko, hurrenak paperak betetzeko balio zuela baina paperak sendatzeko ez...
Ez dakit ba, ezjakin hutsa naiz honetan eta ezjakina beti ausarta izaten omen da baina harritu egin nau guztiek ziurtagiri hauei buruz duten iritzi eskasak.
Behinola koinatuari gertatutakoa gogoratu dut. Lantegian atzamar batean min hartu eta sendagilearengana jo zuen. Sendagileak atzamarrari begiratu aurretik, ordenagailuz formularioa betetzeari ekin ei zion ( ea non zeukan min, nola egin zuen...) koinatuaren haserrea piztuz.
Ai, Jainkoa! Kalitatearen alde apostu egin behar dugu, zalantza izpirik gabe (dena beharrean gabiltza) baina Qalitatearen kontu hau ez dakit ba, marketing hutsa ez ote den.

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatu nagusiak (VI) : Tutoretza

Hiru akats nagusi gerta litezke tutoretza garaian: 1- Tutoretza Boga programaren pentzu jarri ( tutoretzak ardatzetako bat izan behar du eta ez osagai) 2- Tutoretzan ikaslearen jarraipen desegokia egin ( ikas-irakaskuntzaren pertsonalizazioaren eta garapenaren kaltetan) 3- Syllabus paraleloa ez eraiki eta pisu guztia Bogak ezartzen duen syllabus estrukturalean ezarri. Akatsok saihesteko nik neuk erabiltzen dudan prozedura azaltzen saiatuko natzaizue:

- Ikaslearen jarraipen orri dinamikoa

Worden egindako ikaslez ikasleko orriak dira. Bertan honakoak jasotzen dira:

1. zatian

. Ikaslearen izena . Hasiera helburua . Bogako maila . Zein den azken tutoretzan jada aztertutako estratoa eta saioa . Azken tutoretzaren data . Aurreko asteko asistentzia . Ea aurreko astean etorri den tutoretzara eta mintza-saioetara (guk astean ordubeteko bi mintza-saio eskaintzen dizkiegu) . Tutoretza horretan egin beharreko mintza-ariketaren erreferentzia . Aurreko saioan emandako etxerako-lanak . Hurrengo saiorako etxerako lanak . Oharrak

2. zatian

Zati hau osatzeko ikasle bakoitzaren ahozko diskurtsoa eta idatzizko diskurtsoa aztertuko da ikastaro hasieran, erdian eta bukaeran gutxienik (entzumenarekin edo irakurmenarekin arazoak baditu, jasotzea komeni da). Beronetarako, ahal dela behintzat, grabazioak mintzamenean eta portfolioak idazmenean erabiltzea da egokiena. Testu-eraketa, baliabide linguistikoak eta zuzentasuna (idazmenaren kasuan); eta jarioa/ egokitasuna, elkarreragina/ gaiaren garapena eta zuzentasuna/aberastasuna (mintzamenaren kasuan) ebaluatzeko behaketa-txantilloiez baliatuz osatuko da atal hau. Bertan, ikaslearen akatsak modu literalean jasoko dira.

3. zatian

Une horretan garatzen ari den tutoretzan sortutako hutsak ( edo bereziki egokiak diren esaldiak...) modu literalean jasotzen dira. Bertan ageriko dira halaber, aurreko saioetan eginiko akats zuzendu gabeak.
Lehen hemen jasotzen nituen idazlaneko hutsak ere, baina gaur egun idazlana fotokopiatu egiten dut tutoretza saioan komentatu ahal izateko (era honek portfolioa ahalbideratzen du , modu kontestualizatuan zuzendu daiteke eta erosoagoa da).

Oharra: Ikaslearen jarraipen orri honek burokraziatik ihes egin behar du. Zerbait hutsala edo baliagarria ez bada, ez da betetzen eta kitto!

- Tutoretza-saioen protokoloa.

Saioa hasi aurretik:

Ikasleak aste horretan idazlana egin du eta irakasleak zuzendu egin dio (akatsak markatuz soilik, paragrafoak berridazteko esanez...). Ikasleak idazlana zuzenduta ekarri beharko du saiora. Aurreko turoretzan izandako akatsak zuzentzeko saiakera ere eginda izan behar du, eta bidalitako etxerako-lanak beteta. Bestalde, saioa hasi baino 15/20’ lehenago irakasleak tutoretza horretan garatu beharko duen mintza-ariketaren berri emango dio, berau presta dezan: elkarrizketa gidatua, komikiaren kontaketa, entzundakoaren kontaketa, deskribapena, gaia... edo dena delakoa (syllabus paraleloa).

Saioan bertan:

Lehenengo, mintza-ariketa egiten da. Irakasleak akatsak (eta beste) modu literalean apuntatzen ditu jarraipen fitxaren hirugarren zatian. Mintza-ariketa bukatutakoan, fitxaren zati hau inprimatu eta ikasleari ematen dio eta izandako gorabeherak komentatzen dituzte. Ikasleak ez du ia ezer apuntatzen (une honetan apuntatu beharrean, bi edo hiru egun beranduago konpontzen saiatzeko esaten zaio, honela ezagutza kontsolidatua denetz neurtu ahal izateko).
Jarraipen fitxaren hirugarren zati honetatik tiraka, aurreko saioan/saioetan egindako akatsez galdetzen zaio. Zuzenduz gero, ezabatu egiten dira.
Ondoren, jarraipen orriko bigarren zatiko pare bat item-ez aritu. Nahiz eta zuzendu, hauek ez dira ezabatzen (zuzenak eta zuzendu gabeak bi kolorez bereizten dira).
Asistentziaz hitz egiten da.
Bogak emandako estratoaren azterketa txostena ematen zaie eta bertan ageri diren gorabeherez galdetu.
Galderak / zalantzak dituzten galdetu (direnak direla).
Aste horretan egindako idazlana eta etxerako lanak berrikusten dira.
Bukatzeko, hurrengo saiorako etxerako-lanak ematen zaizkio ikasleari.
Eta tartean kurrikulu ezkutuari dagozkion zenbait kontutxo (umorea, motibazioa...) nire ustetan besteak bezain garrantzitsuak direnak.

Eta norbaitek galdetuko dit. Eta hori guztia ordu erdian? Bada, batzuetan bai, baina gehienetan (posible denean behinik behin) ez zaio erlojuari gehiegi begiratu behar. Utopia? Ez, ez da utopia guk aplikatu egiten baitugu eta hau guztia eginda ozta-ozta heltzen gara ohiko taldeetan eskaintzen den konpetentzia mailara. Badakit, ez dugula HABEren estandar didaktikoa betetzen baina edo gu irakasle/ikasle trakets samarrak gara edo aurreikusitako estandarrak sustrai didaktiko gutxi ditu. Zuona da iritzia.

Motibazio emozionalaz: maitasuna, beldurra, papera, odola

2006-05-20T23:32:00.000-07:00

Plisti

Karrajuak bere atari bikainean euskalduntzearen 4. maila arautzearen haritik tiraka zera dio: “Dena dela, HABEren adierazpenetan ikaslearen motibazioa eta parte hartzea ezinbestekotzat jotzen da. Gaur egun gizartean euskara haraino lantzeko halako grina zabalik badago? Motibazio instrumentalak adore nahikoa emango ote du? Tituluen amuak noiz arte iraungo du euskarak benetako indar soziala hartu arte? Agiri gehiago ezartzea nahikoa ote da euskalduntzeari behar den moduko sakada emateko? Zerbait gehiago behar delakoan nago, CACA zertifikatuarekin akordatu nahi ez badugu behintzat.”
Funtsezko galderak dira, bete-betean asmatzen dutenak.
Hitz egin dezagun bada, motibazioaz. Motibazioaz ari izan garenean betidanik motibazio integrazionala (xede hizkuntzaren komunitatean integratu nahia), instrumentala (xede-hizkuntzaren ezagutza frogatzeko exijentzia bete beharra) eta mixtoa bereiztu ditugu; eta emaitzei begira bata ala bestea hobetsi. Ados egon izan gara motibazioa ikas-prozesuaren motorra martxan mantentzen duen erregaia dela esatean eta abar eta abar...
Horiek guztiak egia izanagatik, bada kezkatzen nauen kontutxo sinple-sinple pare bat; batez ere adimen emozionalari erreparatu diogun garaiotan. Hona: ikasleak euskara nahi edo behar duelako ikasten du.
Nahi duelako ikasten duena, emozio positiboz elikatzen da (xede-hizkuntzarekiko/komunitatearekiko enpatia / gustua...). Buruaz eta bihotzaz ere ikasten du.
Behar duelako ikasten duena, gehienbat emozio negatiboz elikatzen da (kasurik okerrenetan beldurra dago sustraian, lan-postua kolokan izatearen beldurra edo gehiegizkotzat jotzen duen exigentzia). Buruaz ikasten du baina bihotza hotz.
Historiaren akuilu diren maitasuna eta beldurra beti present, alajaina. Eta ni neu bihotzaz buruaz bezainbat ikasten delakoan nago.
Ikas-prozesuaren hasierako motibazioa (integrazionala, instrumentala edo mixtoa) izateak garrantzia du baina ikas-prozesuan bertan beharrezkoa den etengabeko motibazioan; motibazioa emozionala deituko diogun honek, are garrantzi handiagoa duelakoan nago. Eta zer esanik ez, ezagutza/ erabilera jauzian gaur egungo egoera sozio-politikoan, bederen.
Barkatuko didazue ingurumarietan aritu izana baina Karrajuaren galderak gogoan, aurreko batean bezala diot “ paperez betetako soroan garia urri”. Hau da, nire ustetan gaur egungo egoeran euskara nahi dutelako ikasten dutenen artean titulua ez da ezinbesteko jomuga eta behar dutelako ikasten dutenen artean, berriz, oso gutxiri exigituko zaio maila hori.
Beharrezkoa zen laugarren maila definitzea eta langa jartzea, ez dut ukatuko; baina honelakoetan ekimen gehiegi jartzen dugulakoan nago. Beste bide batzuk ere urratu behar ditugu: ikastaro ez hain arautuak, ikaslearen interesen neurrikoak, euskara tresna dutenak eta ez helburu bakar, norberaren bizitzarako “plusak” eskaintzen dituztenak, motibazio emozional positiboa indartzen dutenak... (odola eta ez bakarrik papera).

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatuak (V): teknozentrismoa

Martinez Aldanondok dio testu bat ez dela beste bat baino hobea bata boligrafoz eta bestea wordean idatzita dagoelako. Testuak berezko kalitatea behar duela, soporte informatikoak ez diola kalitaterik gehitzen, alegia. Bestela pentsatzea teknozentrismoan erortzea litzatekeela.
Gatoz geurera. Sistemak hiru ardatz ageriko ditu: Boga, Tutoretza eta Mintza-saioak. Nire ustetan hirurek elkar elikatu behar dute. Tutoretza eta Mintza-saioak ez dira Bogaren osagarri; honetara makurtzea izango litzateke teknozentrismoa. Batzuek uste dute Tutoretzak Bogan sortutako zalantzak argitzeko direla eta Mintza-saioak Bogaren mintzamen gabeziak osatzeko. HABEren estandar didaktikoak ere ematen du hori pentsatzeko bide (tutoretza 15 minutu astean / ordubeteko Mintza-saioa astean / Boga nahi beste). Ez dut uste horrela izan behar duenik, inola ere.
Ordenagailuak tresna izan behar du, ez sistemaren muina. Sistemaren muina pertsonak dira: ikasleak eta irakasleak, alegia. Oraindik dut gogoan irakasle batek egin zidan galdera: “Ez al da Boga programa gramatikala?”. Baiezkoa eman nion, halabeharrez. Baina horrek ez zuela esan nahi guk generabilen sistemak gramatikala izan behar zuenik. Programa informatikoa ardatz izango balitz, horrela izango zela zalantza barik, baina programa informatikoaz gain, Tutoretzak eta Mintza-saioak geneuzkala, guztira sistema bat osatuz.
Tutoretza eta Mintza-saioen bidez, programa informatikoak eta beharrezko dituen osagarriek ahalbideratutako ezagutza erabilerara lerratu behar dugu, sistema osatuz, syllabus paraleloak ezarriz.
Syllabus paraleloarenak merezi du unetxo bat hartzea. Azken batez modu intuitiboan beti erabili baitugu eta erabiltzen dugu oraindik ere.
K.a. (ez da Kristo aurretik; kurrikulu aurretik baizik) gramatika-edukien taxonomiak definitzen zuen gehienbat urratsa, horixe zen lehenengo syllabusa. Baina trebetasun bakoitzak ere bazuen bere syllabusa ( Idazmenaren kasuan adib: deskribapena, oharra, postala, gutun informala...). Hona bigarren syllabusa; erabilerara lerratua, gainera. Bada K.o. ere Bogaren planteamendua aldatzen ez den bitartean, syllabus paraleloa ezarri beharko dugu Tutoretzen eta Mintza-saioen bidez. Blended garaiak, garai nahasiak ditugula,demonio!

Herregeen erresuma

2006-05-14T00:25:00.000-07:00

Plisti

Bazen behin hurbileko erresuma bat non menekoek errege bakarra izan beharrean, lau errege zituzten edo bost edo sei akaso... errege HAEE, errege HEZKUN, errege HABE, errege HIZKUNTZESKOL, errege HPS, errege...(H-z hasitako izena nahikoa zen herrege izateko ia). Erregeok menekoak lan gogorretan jartzen zituzten urte luzeetan, lau edo bost edo sei urtetan akaso... Esanak esan, ordainetan ez zizkieten odolkiak ematen, kaligrafia politez hornitutako paperlaukiak baizik.
Han ibiltzen ziren meneko oro aurrera eta atzera, gorte batetik bestera, lasai bizitzea ahalbideratuko zien lakrezko zigiluaren bila. Batzuetan, arrazoia jaunak jakin, errege batek ukatutakoa besteak onetsi egiten zuen; eta beste batzuetan, arrazoia jaunak jakin, paperlaukiak zirela-eta, erregeak muturtu eta euren artean sesioan hasten ziren.
Kontua da garaiko koblakariek diotenez, soroak paperez bete zirela eta harrez gero, lur haietan ez zela gari askorik erne.

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatuak (IV): Bogaren gabeziak

Aurrekoan bagenioen Boga programaren kontzepzio orokorrak kale egiten zuela; erabileran oinarritu beharrean, informazioaren transmisioan oinarritzen zelako. Baina badira akats nagusi honetatik batik bat eratorritako beste zenbait huts. Hona:

- Bogak funtsa sekuentzializazioan eta testean duen ibilbide bakarreko liburu digitalizatu baten itxura du. Lehen liburuan irakurtzen genuena orain ordenagailuan irakurtzen dugu, multimediaz hornitua. Alta honek guztiak ez du irakaskuntza bermatzen ( “La interactividad no está en el clic, sino en el think” dio Martinez Aldanondok).

- Syllabus gramatikala du. Ikusi besterik ez dago ikasleak estratoko testa egiten duenean txostenetan agertzen den eduki zerrenda.

- Ez dago ondo tenporalizatuta. Ikasle gehienek ezin dute ikas-erritmo normal batek eskatuko liekeen estrato kopurua bete. Egia da ez dutela ariketa guztiak zertan egin. Baina nola daki ikasleak zein ariketa den klabea eta zein ez?. Irakasleari ere oso nekeza (ezinezkoa egia esan) egiten zaio ikasle bakoitzaren ariketaz ariketako ibilbidea taxutzea. Finean betiko joera mekanizista dugu, 300 ariketa estratoko, kontuan izan gabe zenbat denbora eskatzen dion honek ikasleari. Denbora eta ezinegona.
Bigarren mailako kontua dela dirudien hau da gure artean behintzat ikasleek Bogari egiten dioten kritika usuena.

- Ariketek gorabehera ugari dituzte. Sarritan koherentzia falta zaie (edukia -maila/ erraza -zaila/ agerikoa -ez hain agerikoa). Programaren egileen arteko koordinazio akatsak nabari dira. Ariketek berek ere erru dexente dituzte eta denbora luzeegia ematen da berauek konpontzeko.

- Boga pakete itxia da, irakasleon partaidetza bere garapenean eta hobekuntzan hutsaren hurrengoa. Norbaitek beste bati saltzen dion pakete informatiko baten itxura du. “Boga” erosten dugu “Panda” erosiko genukeen tankeran.

- Kanpo-osagaiak falta zaizkio, kanpus birtuala alegia (foroak, harreman-guneak, txatak, elkarketa-saioak, liburutegia...). Badirudi Hatorrek bete behar zuela hutsune hori baina El Correori saldu zitzaion eta ez dakit zertan geratu den hori.

Ikusten duzuenez, primerako sakafaltasa naiz. Baten batek honez gero esan du...baina bertuterik ez al du ikusten morroi honek? Egia esan bai, baina ez al zarete konturatu bekatuei buruz ari naizela?
Eta bekatu egiten duenak penitentzia merezi du, jainkoarren!

Mutua mintzo

2006-05-07T13:10:00.000-07:00

Plisti

(Eszena euskaltegi bateko ikasgelan gertatzen da. Bertan irakaslea eta ikaslea zutik eta aurrez aurre ageri dira; beste zenbait ikasle ere adi daude)

IKASLEA: Aizu, Mikel. Hilaren 20an egin behar dugun 2. mailako azterketa ofiziala al da?

IRAKASLEA: Bai ba, nola ez! Habek deiturikoa da eta.

IKASLEA: Eta gainditzea lortuko banu, baliokidetuta al dago?

IRAKASLEA (lotsatu imintzioak eginez): Ba...ez...ez.

IKASLEA: Berria delako, ala?

IRAKASLEA (aurpegia gorri): Ez, ez da berria. Hirugarren urtea du hau.

IKASLEA: Eta nola liteke ba hori?

IRAKASLEA (gorri-gorri dagoeneko):............................................

IKASLEA: Mutua mintzo. Aizu eta gainditzen ez badut, egongo al da irailean beste deialdirik?

IRAKASLEA (aurpegia more): Ez. Orain arte ez dute horrelakorik egin.

IKASLEA: Bitxia benetan zuen azterketa ofizial hau.

IRAKASLEA: Gure azterketa diozu? Ai, guk egindakoa balitz! Dena den, hurrengo batean kontatuko dizut honi buruzko ipuin polit askoa.

IKASLEA (irribarre batez): Zu eta zure ipuinak. Ipuinak beti ipuin Mikel!

(Ikaslea apur bat haserre, apur bat harrituta bere aulkian jesartzen da. Idazteari ekiten dio ikaskideen begiradapean)

Plasta

Auto-ikaskuntzaren bekatuak (III): Bogaren infozentrismoa

Auto-ikaskuntzaren munduan diharduen hainbat adituren ustetan, infozentrismoa da sistema berriak pairatu duen gaitzetako bat. Infozentrismoa, hitz gutxitan azalduta, sistema zaharraren paradigma da. Gurera ekarrita: administrazioak euskara ikasteko transmititu beharreko edukiak sailkatzen ditu (syllabusa), irakasleak edukiok transmititzen dizkio ikasleari eta honek memorizatu ostean, galdetu egiten dizkio.

Gaur egungo paradigmak, ostera, eginez ikasten dela esaten digu, arituz alegia. Praktika honetan ematen diren akatsak ikasbide izanik eta edukiak negoziatuz.

Kurrikuluaren inguruan aritzen ginenean, argi ikusten genuen APP (Aurkezpena, Praktika kontrolatua, Praktika askea) segidatik AOI (Atazetan Oinarritutako Irakaskuntza) kontzeptura pasa beharra.

Bada, emaiozue begiradatxoa Bogari, zuritu apur bat azal teknologikoa, erreparatu muin didaktikoari (APP? AOI?) eta ikusiko duzue zein den bere benetako bihotza.

Nik ez dut honetan zalantzarik, infozentrismoak eta paradigma zaharrak jota dugu gure programa informatiko erabiliena. Sarean dago bai, itxura modernoa du nola ez, baina didaktikoki antzinako ajeak ditu. Entzutea, irakurtzea eta memorizatzea ikastea dela uste du eta erantzuna aukeratzea praktikaren sinonimotzat jotzen du. Ez du ikaslea benetako praktikara bideratzen.

Boga gehienbat ezagutzaren transmisioan, eta haratago joanda ezagutza gramatikalaren transmisioan oinarritzen da; identifikazioan eta ez erabileran; kontzeptualki HEOKa baino lehen edo beronen hastapenetan kokatuz.

Beldur naiz honetan ere ez ote dioten gehiago azalari, softwareari, begiratu eduki didaktikoaren kaltetan.

Eta badakizue, nire lagun batek esaten duen moduan “urrazalari begiratuta arrain gutxi harrapatzen dittuk, txikito”.